E Pik Pahani : खरीप हंगाम २०२५ साठी अनिवार्य करण्यात आलेली ई-पीक पाहणी प्रक्रिया सुरू होऊन २२ दिवस उलटले असले तरी, सर्व्हरच्या तांत्रिक अडचणींमुळे राज्यातील कोट्यवधी शेतकरी अद्याप आपल्या पिकांची नोंद करू शकलेले नाहीत. शासनाच्या विविध महत्त्वपूर्ण योजनांचा लाभ मिळवण्यासाठी ही नोंदणी बंधनकारक असल्याने, शेतकरी वर्गात प्रचंड नाराजी आणि चिंतेचे वातावरण आहे.
राज्य सरकारने यंदा प्रधानमंत्री पीक विमा योजना, अतिवृष्टीमुळे होणारी नुकसान भरपाई, किमान आधारभूत किमतीने (MSP) शेतमाल खरेदी, पीक कर्ज आणि इतर शासकीय योजना व अनुदानाचा लाभ घेण्यासाठी ई-पीक पाहणी करणे अनिवार्य केले आहे. ही प्रक्रिया १ ऑगस्ट २०२५ पासून सुरू झाली असून, १५ सप्टेंबरपर्यंत मुदत देण्यात आली आहे.E Pik Pahani
सध्याची गंभीर परिस्थिती:
राज्यात खरीप पिकांची एकूण पेरणी १४२ लाख हेक्टर क्षेत्रावर झाली आहे. मात्र, २२ ऑगस्टपर्यंतच्या आकडेवारीनुसार, केवळ ११ लाख हेक्टर म्हणजेच फक्त ७% क्षेत्रावरील पिकांचीच नोंदणी ई-पीक पाहणी अॅपद्वारे होऊ शकली आहे. तब्बल १३१ लाख हेक्टरवरील पिकांची नोंदणी अद्याप प्रलंबित आहे.E Pik Pahani
शेतकऱ्यांच्या अडचणी आणि प्रशासनाचा दावा:
ई-पीक पाहणीसाठी विकसित करण्यात आलेले ‘ई-पीक पाहणी (DCS)’ हे मोबाईल अॅप व्यवस्थित काम करत नसल्याच्या तक्रारी राज्यभरातून येत आहेत. शेतकरी नोंदणीसाठी प्रयत्न करत असताना सर्व्हरवर जास्त लोड येत असल्याने अॅप थांबते किंवा प्रक्रियाच पूर्ण होत नाही. अनेक शेतकऱ्यांनी १ ऑगस्टपासून सातत्याने प्रयत्न करूनही त्यांना यश आलेले नाही.
यावर प्रशासनाने दावा केला आहे की, सर्व तांत्रिक अडचणी सोडवण्यात आल्या असून १५ सप्टेंबरपर्यंत संपूर्ण ई-पीक पाहणी पूर्ण होईल. शेतकऱ्यांनी एकाच वेळी नोंदणी करण्याचा प्रयत्न केल्याने सर्व्हरवर लोड येत असल्याचे प्रशासनाचे म्हणणे आहे.E Pik Pahani
प्रशासनाकडून शेतकऱ्यांना सल्ला:
सर्व्हरवरील लोड कमी करण्यासाठी प्रशासनाने शेतकऱ्यांना काही उपाय सुचवले आहेत:
हे पण वाचा:
- रात्री नोंदणी करा: दिवसा सर्व्हरवर ताण असल्याने, रात्रीच्या वेळी चांगल्या नेटवर्कमध्ये (उदा. गावात किंवा शहरात) नोंदणी पूर्ण करावी.
- ऑफलाईन पद्धतीचा वापर: सकाळी शेतात जाऊन मोबाईलमध्ये ऑफलाईन पद्धतीने पीक पाहणीची माहिती आणि फोटो जतन करावेत. त्यानंतर रात्री चांगल्या नेटवर्कच्या ठिकाणी येऊन मोबाईल अॅपमधील ‘अपलोड’ बटण दाबून हा डेटा सेव्ह करावा.
यामुळे सर्व्हरवरील लोड कमी होईल आणि वेळेचा त्रास वाचून पिकाची नोंदणी सहज पूर्ण होईल, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.E Pik Pahani
शेतकऱ्यांपुढील मोठे आव्हान:
प्रशासनाकडून दिले जाणारे सल्ले आणि प्रत्यक्ष परिस्थिती यात मोठी तफावत असल्याचे शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे. अनेक शेतकऱ्यांकडे अद्यायावत स्मार्टफोन नाहीत, तर काहींना नेटवर्कची समस्या भेडसावत आहे. ज्यांच्याकडे वाय-फाय सारख्या उत्तम नेटवर्क सुविधा आहेत, त्यांनाही सर्व्हरच्या समस्येमुळे नोंदणी करता येत नाहीये. त्यामुळे ही अडचण केवळ नेटवर्कची नसून अॅप आणि सर्व्हरच्या क्षमतेची असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
१५ सप्टेंबरची मुदत जवळ येत असताना, जर तांत्रिक समस्या अशाच कायम राहिल्या, तर राज्यातील लाखो शेतकरी पीक विमा, नुकसान भरपाई आणि इतर महत्त्वाच्या योजनांपासून वंचित राहण्याची भीती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे सरकारने यावर तातडीने ठोस उपाययोजना करावी, अशी मागणी जोर धरू लागली आहे.E Pik Pahani
